Transport towarów niebezpiecznych - Cz. II

Klasyfikacja

W myśl Umowy ADR (Art. 2, pkt 4) za towar niebezpieczny uważa się taki
„[…] materiał lub przedmiot, który zgodnie z ADR, RID lub ADN nie jest dopuszczony, odpowiednio, do przewozu drogowego, przewozu koleją lub przewozu żeglugą śródlądową albo jest dopuszczony do takiego przewozu na warunkach określonych w tych przepisach”, wg [1].

W ramach Umowy ADR warunki przewozu i postępowania z materiałami niebezpiecznymi określają szczegółowo załączniki A i B.


Rys. 1. Oznaczenia dla ładunków niebezpiecznych

„[…] Załącznik A obejmuje podział wszystkich produkowanych na świecie materiałów niebezpiecznych na 13 klas zagrożeń oraz zawiera szczegółową klasyfikację materiałów
w poszczególnych klasach:

  • 1 – Materiały i przedmioty wybuchowe,
  • 2 – Gazy,
  • 3 – Materiały ciekłe zapalne,
  • 4.1 – Materiały stałe zapalne,
  • 4.2 – Materiały samozapalne,
  • 4.3 – Materiały wytwarzające w zetknięciu z wodą gazy zapalne,
  • 5.1 – Materiały utleniające,
  • 5.2 – Nadtlenki organiczne,
  • 6.1 – Materiały trujące,
  • 6.2 – Materiały zakaźne,
  • 7 – Materiały promieniotwórcze,
  • 8 – Materiały żrące,
  • 9 – Różne materiały i przedmioty niebezpieczne.

Dodatkowo w tym załączniku określone zostały ogólne i szczegółowe warunki opakowania pojedynczych materiałów, wymagania w zakresie oznakowania materiałów, oraz warunki badań i znakowania tych materiałów.”, wg [2].

Jednym z najistotniejszych osiągnięć w toku prac nad przepisami ADR, niewątpliwie jest, przedstawiony podział i klasyfikacja materiałów niebezpiecznych (tabela 1). Podział ten stanowi trzon dla wszystkich innych przepisów i wytycznych Umowy ADR.

Oznaczenia

Każdy z materiałów (grupa materiałów) opisany jest przez dwa rodzaje kodów cyfrowych:

  • numer rozpoznawczy materiału – numer UB oraz
  • numer rozpoznawczy zagrożenia.

Tabela 1

Podział i klasyfikacja materiałów niebezpiecznych wg załącznika A Umowy ADR,
(opracowanie własne na podst. [3])

Klasa 1

Materiały i przedmioty wybuchowe.

Substancje stałe i ciekłe, które w wyniku reakcji chemicznej mogą wydzielać gazy
o takiej temperaturze, ciśnieniu i z taką szybkością, że zagraża to zniszczeniem środowiska (np. materiały wybuchowe, sztuczne ognie, amunicja itp.).

Klasa 2

Gazy.

Gazy czyste, mieszaniny gazów
oraz przedmioty zawierające gaz
(np. propan-butan, acetylen, zapalniczki itd.).

Klasa 3

Materiały ciekłe zapalne.

Ciecze o temperaturze zapłonu do 60 °C
(np. paliwa silnikowe, farby itd.)
oraz przedmioty je zawierające.

Klasa 4.1

Materiały stałe zapalne, materiały samoreaktywne i materiały wybuchowe stałe odczulone.

Substancje stałe zapalne, substancje podatne na samorzutny rozkład
oraz odczulone materiały wybuchowe (np. zapałki sztormowe, sproszkowany krzem itd.).

Klasa 4.2

Materiały samozapalne.

Materiały, które zapalają się w zetknięciu
z powietrzem – materiały pirofoniczne
oraz materiały, które w zetknięciu
z powietrzem ulegają samonagrzewaniu
(np. fosfor itd.).

Klasa 4.3

Materiały wytwarzające w zetknięciu
z wodą gazy palne.

Materiały, i zawierające je przedmioty,
które w wyniku reakcji z wodą wydzielają gazy palne tworzące z powietrzem mieszaniny wybuchowe lub gaz żrący (np. węglik wapniowy – karbid, sód). 

Klasa 5.1

Materiały utleniające.

Materiały, które na skutek wydzielania tlenu wywołują pożar lub podtrzymują pożar innych materiałów (np. podchloryn wapniowy, nadtlenek wodoru).

Klasa 5.2

Nadtlenki organiczne.

Materiały niestabilne termicznie, które mogą rozkładać się pod wpływem ciepła, kontaktu z zanieczyszczeniami, tarcia
lub uderzenia (np. kwas nadbursztynowy itd.).

Klasa 6.1

Materiały trujące.

Materiały, które nawet w małej ilości,
w wyniku jednorazowego, krótkotrwałego działania na żywy organizm mogą spowodować uszczerbek ma zdrowiu
lub śmierć (np. arsen, cyjanek potasu itd.).

Klasa 6.2

Materiały zakaźne.

Materiały, które zawierają drobnoustroje,
w przypadku kontaktu z którymi wywołują choroby zakaźne ludzi
i zwierząt (np. odpady medyczne itd.).

Klasa 7

Materiały promieniotwórcze.

Materiały, które emitują promieniowanie jonizujące (np. materiały rozszczepialne, przedmioty skażone powierzchniowo itd.).

Klasa 8

Materiały i przedmioty żrące.

Materiały, które w przypadku kontaktu
z żywą tkanką powodują jej martwicę,
a także mogą działać na stal lub aluminium (np. kwas siarkowy, wodorotlenek sodu, akumulatory itd.).

Klasa 9

Różne materiały
i przedmioty niebezpieczne

Materiały, które stwarzają zagrożenie podczas przewozu i nie należą do innej klasy (np. azbest, napinacze wstępne pasów bezpieczeństwa, poduszki powietrzne itd.).

 

 

W celu łatwego, a zarazem szybkiego rozpoznania rodzaju (klasy) przewożonych towarów niebezpiecznych stworzony został system naklejek. Poniżej, przedstawiono przykładowe naklejki wybranych klas zagrożeń, wg [4]:

 

Klasa 1 – materiały i przedmioty wybuchowe.


 

       Nalepka ostrzegawcza dla podklasy 1.1, 1.2, 1.3.

 

Klasa 3 – materiały ciekłe zapalne (np. paliwa silnikowe).


 

 

 

Nalepkami i napisami ostrzegawczymi znakowane są sztuki przesyłki, cysterny, kontenery i pojazdy. Dodatkowo, każdy pojazd przewożący towary niebezpieczne musi posiadać tablicę w kolorze pomarańczowym, umieszczoną z przodu i z tyłu pojazdu/zestawu pojazdów, prostopadle do osi pojazdu. Na rys. 1 przedstawiono widok rzeczywisty przykładowego sposobu oznakowania pojazdu przewożącego gaz niepalny (zielona nalepka), gaz schłodzony (22) – argon (1951).


Rys. 1. Widok rzeczywisty przykładowego sposobu oznakowania pojazdu przewożącego
gaz niepalny (zielona nalepka), gaz schłodzony (22) – argon (1951)
(źródło: Linde-Gas Polska Sp. z o.o.)

Prawidłowe oznakowanie pojazdu niewątpliwie jest ważne z punktu widzenia wszystkich uczestników ruchu. Już, sama pomarańczowa tablica stanowi sygnał ostrzegawczy, że pojazd przewozi materiały niebezpieczne i należy mieć na niego szczególną uwagę.

Inną, ale równie ważną kwestią, obok oznakowania, jest wyposażenie pojazdu przewożącego materiały niebezpieczne. Kwestie wyposażenia zawarto w załączniku B Umowy ADR,
w dwóch rozdziałach, ale o tym następnym razem, w kolejnej publikacji.

Do zobaczenia wkrótce.

Literatura:

[1] dziennikustaw.gov.pl/du/2011/s/227/1367/D2011227136701.pdf‎ - Ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych z 19 lipca 2010r, Dz.U. Nr 227 Poz. 1367
[2] http://www.tdt.pl/przewoz-towarow-niebezpiecznych/adr.html
[3] „Transport drogowy materiałów niebezpiecznych” - materiały szkoleniowe 21-22 maja 2011r.
[4] http://pl.wikipedia.org/wiki/ADR/transport/29

Polski Techniczny Sklep Internetowy