Zawiesia transportowe to podstawowe wyposażenie stosowane w połączeniu z urządzeniami dźwignicowymi – suwnicami, dźwigami, żurawiami. Są niezbędne do wykonania niektórych prac związanych z przeładunkiem, przemieszczeniem bądź po prostu podniesieniem elementów o różnym kształcie oraz gabarytach. Sytuacje te pojawiają się zarówno w procesie transportu, jak i w procesach technologicznych, wymagających przemieszczania ładunków na różnych etapach ich produkcji.
Parametr udźwigu
zawiesia jest pochodną materiału, jaki został wykorzystany do jego wykonania. Na rynku dostępne są zawiesia produkowane ze stali – lin stalowych i stalowych łańcuchów – oraz tkanin wykonanych z włókien sztucznych. Największą wytrzymałością charakteryzują się zawiesia, których cięgna wykonano ze stalowych łańcuchów, najmniejszą zawiesia z tworzyw sztucznych, nazywane popularnie zawiesiami pasowymi. W zawiesiach linowych i
łańcuchowych stosuje się liny o różnej grubości i splocie oraz łańcuchy o różnej klasie wytrzymałości.
Zawiesie pasowe czy stalowe?
W pierwszej kolejności powinno się określić warunki, w jakich będzie stosowane zawiesie. Zawiesia pasowe są znacznie mniej odporne na działanie wysokich temperatur, co dla podobnych zastosowań nakazuje wybór zawiesi wykonanych ze stali.
Jeśli mamy do czynienia z ładunkami podatnymi na uszkodzenie poprzez kontakt z zawiesiem stalowym, np. mają malowaną, podatną na zarysowania powierzchnię, wówczas lepszym wyborem jest miękkie zawiesie pasowe. W przypadku ładunków o ostrych krawędziach, podnoszonych przez opasywanie zawiesiem, zaleca się stosowanie
osłon zawiesiowych – zawiesie pasowe jest bowiem podatne na przetarcia.
Jak dobrać udźwig zawiesia?
W przypadku pracy w warunkach nie przekraczających normalnych do niedużych udźwigów nadają się zawiesia pasowe, jednak w przypadku ładunków o większym ciężarze, przekraczającym 20 ton pozostaje nam wybrać zawiesia linowe bądź łańcuchowe.
W przypadku zawiesi pasowych, produkowanych z włókien sztucznych, udźwigowi zawiesia odpowiada jego barwa.
Udźwig zawiesia wybieramy na podstawie masy ładunku, który będzie z jego użyciem przenoszony. Zawiesia należy również dostosować do udźwigu urządzenia, z użyciem którego będą stosowane – suwnicy, dźwigu, żurawia.
Należy pamiętać o tym, że udźwig ostateczny zawiesia jest zależny również od sposobu, w jaki są używane, równomierności obciążenia wszystkich zawiesi, a przede wszystkim kąta, jaki powstaje między pracującymi cięgnami. Jeśli w tym zakresie występują odstępstwa od normy, wówczas udźwig zawiesi musi zostać skorygowany zgodnie z instrukcjami producenta bądź ogólnymi zasadami bezpieczeństwa.
Sprawdź powiązane produkty w sklepie:
Zawiesie cięgnowe, pętlowe czy o obwodzie zamkniętym?
Zawiesia cięgnowe – to zawiesia złożone z jednego bądź kilku odcinków łańcucha, liny bądź pasa, z jednej strony połączonych z użyciem ogniwa rozbieralnego, a z drugiej strony zakończonych wyposażeniem pozwalającym na zaczepienie podnoszonego ładunku, takim jak różnego typu haki, szakle bądź ogniwa zbiorcze.
Zawiesia linowe są bezpośrednio zaciskane na ogniwie. Stosuje się je wszędzie tam, gdzie ładunek ma kształt pozwalający na podwieszenie na jednym bądź kilku cięgnach zawiesia.
Zawiesia pętlowe – to zawiesia, w których cięgna mają kształt pętli o obwodzie zamkniętym, połączonych z użyciem ogniwa zbiorczego. Tego typu zawiesi używa się do przenoszenia ładunków, które nie mają punktów zaczepienia, w których można umieścić haki zawiesia. Używane są do transportu elementów długich oraz o okrągłym kształcie.
Zawiesia o obwodzie zamkniętym – to zawiesia mające kształt jednej, pełnej pętli. Znajdują zastosowanie w różnych sytuacjach podnoszenia, przede wszystkim tam, gdzie stosowane jest podnoszenie poprzez zaciąganie pętli.
Specjalnym typem zawiesi o obwodzie zamkniętym są zawiesia pasowe wężowe. Wykonywane są z pasów poliestrowych umieszczonych w rękawie zabezpieczającym. Charakteryzują się niewielką masą własną przy zachowaniu dużej wytrzymałości i elastyczności.
Zawiesie jednocięgnowe czy czterocięgnowe?
Ilość cięgien bądź pętli zawiesia dobieramy zależnie od ilości punktów zaczepienia potrzebnych do podwieszenia ładunku. Maksymalną liczbą cięgien w jednym zawiesiu są cztery cięgna. W Ilość cięgien powinna być tak dopasowana, by w użyciu znajdowały się wszystkie cięgna zawiesia.
W wyjątkowym przypadku zakupienia zawiesi czterocięgnowych, a używania tylko dwóch ich cięgien, należy pamiętać o tym, że udźwig zawiesi ulegnie odpowiedniej redukcji. W zawiesiu czterocięgnowym główna pracę wykonują zazwyczaj dwa cięgna, a pozostałe dwa pełnią funkcję stabilizowania pozycji ładunku. Udźwig zawiesi dwucięgnowych ma wartość stanowiącą ok. 80% udźwigu zawiesi czterocięgnowych wykonanych z łańcucha tej samej klasy.
Tabela z udźwigami zawiesia czterocięgnowego w zależności od wielkości kąta pomiędzy cięgnami zawiesia.
Warto zwrócić tez uwagę na rozmieszczenie punktów zaczepienia na ładunku – jest to ważne w określeniu długości cięgien zawiesia. Od ich długości zależy kąt, pod jakim będą pracowały, a tym samym ich ostateczny udźwig. Kąt rozwarcia pracujących zawiesi większy niż 90 stopni oznacza redukcję ich udźwigu. Dla przykładu – przy kącie rozwarcia cięgien rzędu 120 stopni, DOR zawiesia należy zredukować o 50%. Cięgna nigdy nie powinny pracować pod większym kątem.
W zawiesiach łańcuchowych mamy do dyspozycji wyposażenie nazywane hakami skracającymi. Pozwalają na czasowe skrócenie cięgna zawiesia zależnie od istniejących potrzeb.
Z hakiem, szaklą czy pętlą?
Zakończenia cięgien to element, który powinien być przystosowany do formy punktów zaczepienia znajdujących się na ładunku. Do najczęściej stosowanych w tym zakresie należą haki, haki z zabezpieczeniem, ogniwa zbiorcze oraz szakle. W przypadku zawiesi pętlowych pojedyncze cięgna zakończone są pętlą o określonej wielkości.
Zawiesia specjalne?
W przypadku ładunków, do których niemożliwe jest zastosowanie zawiesi o tradycyjnej formie, stosuje się opracowane jednostkowo zawiesia specjalistyczne.
FAQ
1. Jak prawidłowo dobrać dopuszczalne obciążenie robocze (DOR/WLL) zawiesia, uwzględniając kąt pracy cięgien?
Dobierając zawiesie, nie należy kierować się wyłącznie masą podnoszonego ładunku. Kluczowe znaczenie ma sposób jego podwieszenia oraz kąt pracy cięgien. Wraz ze wzrostem kąta rozwarcia między cięgnami rosną siły działające w poszczególnych cięgnach, co powoduje konieczność zmniejszenia dopuszczalnego obciążenia roboczego.
Wartość WLL podana przez producenta obowiązuje dla określonego zakresu zastosowania, najczęściej dla kąta rozwarcia między cięgnami do 90° (czyli do 45° względem pionu). Przy kątach w zakresie 90–120° (45–60° względem pionu) dopuszczalne obciążenie jest odpowiednio zmniejszane zgodnie z tabelą producenta. Przy kącie 120° siły działające w cięgnach są znacznie większe niż przy podnoszeniu pionowym, dlatego wymagane jest zastosowanie zawiesia o odpowiednio dobranym WLL.
Przekroczenie maksymalnego kąta pracy określonego przez producenta jest niedopuszczalne. Przy planowaniu podnoszenia zawsze należy dobrać zawiesie z odpowiednim zapasem udźwigu, uwzględniając rzeczywisty kąt pracy, sposób podwieszenia oraz warunki eksploatacji.
2. Co oznaczają kolory zawiesi pasowych i wężowych i dlaczego są kluczowe podczas zakupu online?
Kolor zawiesi tekstylnych jest określony w europejskich normach PN-EN 1492-1 (zawiesia pasowe) oraz PN-EN 1492-2 (zawiesia wężowe) i służy jako szybka identyfikacja nominalnego dopuszczalnego obciążenia roboczego WLL (DOR). Dzięki temu operator może łatwiej rozpoznać podstawowe parametry zawiesia podczas pracy lub kontroli sprzętu.
Standardowe oznaczenia kolorystyczne przedstawiają się następująco:
W przypadku zawiesi pasowych dodatkowym oznaczeniem mogą być czarne wzdłużne nitki kontrolne – w standardowym wykonaniu jedna nitka odpowiada 1 tonie WLL. Nie zastępują one jednak etykiety znamionowej, która zawsze jest podstawowym źródłem informacji o dopuszczalnym obciążeniu, sposobie użytkowania oraz ograniczeniach eksploatacyjnych.
Przy wyborze zawiesia należy zawsze kierować się oznaczeniami producenta znajdującymi się na trwałej etykiecie znamionowej.
3. Zakończenie zawiesia: hak, szakla czy ogniwo – które rozwiązanie wybrać do konkretnego zastosowania?
Rodzaj zakończenia zawiesia należy dobrać przede wszystkim do konstrukcji punktów mocowania znajdujących się na ładunku (np. uszu transportowych, otworów technologicznych lub uchwytów podnoszenia) oraz do sposobu wykonywania operacji podnoszenia.
Haki z zabezpieczeniem (zatrzaskiem lub samozatrzaskowe) – najbardziej uniwersalne rozwiązanie stosowane w wielu zastosowaniach. Umożliwiają szybkie podwieszanie i odpinanie ładunków przy zachowaniu zabezpieczenia przed przypadkowym wysunięciem punktu zaczepienia.
Szakle (podłużne lub okrągłe) – stosowane tam, gdzie wymagane jest solidne, mechanicznie zamykane połączenie pomiędzy zawiesiem a punktem mocowania. Sprawdzają się szczególnie w konfiguracjach, w których zawiesie pozostaje zamontowane przez dłuższy czas lub gdzie wymagane jest ograniczenie ryzyka przypadkowego wypięcia.
Ogniwa zbiorcze i ogniwa główne – stosowane głównie jako elementy łączące w zawiesiach łańcuchowych oraz zestawach wielocięgnowych. Zapewniają prawidłowe połączenie pomiędzy cięgnami, hakami i urządzeniem podnoszącym.
Zawiesia pętlowe (bezkońcowe) – wykorzystywane do opasania ładunków, które nie posiadają własnych punktów zaczepowych, np. rur, profili, pakietów materiałów lub elementów drewnianych.
Przed zakupem należy sprawdzić wymiary punktów zaczepowych ładunku, w szczególności średnicę otworów, szerokość gniazd oraz możliwość prawidłowego osadzenia haka, szakli lub ogniwa.
Sprawdź podobne wpisy
mgr inż. Tomasz Malinowski
Praktyk przemysłu z wieloletnim doświadczeniem w koordynacji i optymalizacji procesów produkcyjnych. Łączy wiedzę techniczną z podejściem analitycznym i organizacyjnym, koncentrując się na zwiększaniu efektywności, jakości oraz bezpieczeństwa operacyjnego. Autor publikacji branżowych z zakresu produkcji i zarządzania procesami.
